Kimse Alkışlamayacaksa, Sahneye Çıkar mıydınız?

Geçen gece, herkes uyuduktan sonra evin o dilsiz sessizliğinde mutfakta tek başıma otururken oldu ne olduysa. Bardaktaki suyun titreyişini izlerken, içimde bir yerlerde çok daha derin, yıllardır birikmiş bir fay hattının sessizce kırıldığını hissettim. O gün biri bana çok sıradan, hatta neredeyse geçiştirilecek kadar basit bir soru sormuştu: “Kendin için ne istiyorsun?” O kadar alışmıştım ki başkalarını memnun edecek, üzerime tam oturan o "ideal insan" cevaplarını vermeye; hiç duraksamadan, ezberlenmiş bir gururla başladım anlatmaya: "Kızımın çok mutlu bir geleceği olsun, eşimle huzurlu bir ömür sürelim, kariyerimde hak ettiğim yere ulaşayım, sevdiklerimin yüzü gülsün..." Karşımdaki insan sözümü şefkatle ama keskin bir bıçak gibi kesti. Gözlerime, o güne kadar kimsenin bakmaya cesaret edemediği o dürüst ve çıplak aynadan baktı. Sadece üç kelime fısıldadı: “Bu sen değilsin.” O an, mutfaktaki saatin tıkırtısı bile sustu sanki. Nefesim göğsümün dar bir geçidinde asılı kaldı. Nasıl yani? Saydığım her şey benim ömrümü adadığım, uğruna gençliğimi, uykularımı, sessiz hıçkırıklarımı feda ettiğim hayatım değil miydi? Ama soru; üzerimdeki tüm o ağır zırhları, alkışlanan unvanları ve o süslü sıfatları tek tek soyup beni kendi çıplaklığımla baş başa bırakmak istercesine, adeta içimi acıtarak yeniden geldi: “Onlar senin rollerin. Ama sen... Sadece sen... Kimsenin görmediği o karanlıkta, kendin için gerçekten ne istiyorsun?” İşte o an, içimdeki o devasa, karanlık kuyuya ilk kez baktım. Und o kuyudan yukarıya tek bir kelime, tek bir hece bile yükselmedi. Hafifçe yutkundum, gözlerimden süzülen o sıcak yaşları saklamaya çalışarak, ömrümde ilk kez bu kadar çaresiz fısıldadım: “Bilmiyorum.” Asıl canımı yakan şey, cevabı bulamamak değildi. Asıl canımı yakan; kendimi bunca yıldır çok iyi tanıdığımı, ne istediğimi çok iyi bildiğimi sanıyor olmamdı. Oysa ilk verdiğim o gururlu cevaplara döndüm; her birinin içinde bir başkasının mutluluğu, bir başkasının onayı gizliydi. Ben vardım elbette ama hep birinin annesi, birinin eşi, birinin fedakâr dostu ya da her işi kusursuzca yetiştiren, başarmaya mahkûm o "güçlü insan" olarak vardım. Hep bir ilişkinin, bir beklentinin, bir rolün vitrininde sergilenmiştim. Peki ya omuzlarımdaki o ağır, yünlü sorumluluk mantosunu kapının eşiğinde bıraksam; beni tanımlayan tüm o gürültülü alkışları ve beklenti dolu etiketleri dışarıda unutsam, geriye kalan o çıplak, o kimsesiz çocuk ne isterdi? Bilmiyordum. Çünkü yıllar önce kendimi o kadar uzak bir gurbette bırakmıştım ki, orada birinin hâlâ nefes aldığını bile unutmuştum. İnsan kendini böylesine terk ettiğinde, zihnî de bu terk edilmişliğe sessiz bir uyum sağlıyor. Beynimizin o karanlık, loş koridorlarına baktığımda bunu daha derinden anlıyorum. Beynimiz, acıyı azaltmak ve bizi hayatta tutabilmek için içimizde devasa otobanlar inşa ediyor. Her gün aynı rolleri kusursuzca oynayarak, başkalarının beklentilerini kutsal birer görev bilerek attığımız her adım, zamanla zihnimizin o vahşi ormanında derin, aşınmış taş patikalara dönüşüyor. Başlangıçta belki de büyük bir özenle, hayatta kalabilmek için seçtiğimiz o adımlar—yani o hedefe yönelik davranışlar—yerini zamanla bizi hiç yormadan, otomatik olarak çalışan o refleksif alışkanlıklara bırakıyor. Hedefe yönelik sistemde ruhumuz uyanıktır; canı acır ama durup sorar: “Ben şu an neredeyim? Bu attığım adım gerçekten benim içimdeki o sönmek üzere olan ateşi besliyor mu?” Alışkanlığa dayalı sistem ise bizi geçmişin o güvenli ama kör koridorlarında, ruhumuzu adeta bir ninniyle uyutarak yürütür. Fark etmeyiz yaşadığımızı. Yaşamak yerini, sadece nefes alıp vermeye bırakır. Otomatikleşiriz... Bilişsel bilimde “top-down attention” (yukarıdan aşağıya dikkat) denen o acımasız filtre de tam burada devreye giriyor. Hayatımızı sadece başkalarının memnuniyeti ve bitmek bilmeyen görevler üzerine kurduğumuzda, beynimizdeki spot ışığı sadece yapılacak işleri, doyurulması gereken beklentileri aydınlatıyor. Evimize girdiğimizde dinlenebileceğimiz o huzurlu, sıcak koltuğu görmeden önce, silinmesi gereken o tozlu masayı görmemiz bundandır. Kendimize ait küçücük bir zaman dilimi bulduğumuzda, ruhumuzu neyin iyileştireceğini sormak yerine, otomatik bir panikle “Araya hangi işi sıkıştırabilirim?” telaşına kapılmamız hep bu filtrenin, bu tatlı esaretin oyunudur. Kendi dünyamızın içinde, sadece görevlerin göründüğü pencereleri olan sessiz bir hapishane inşa ederiz kendimize. Ve o hapishanenin gardiyanı da yine kendimiz oluruz. Peki, spot ışıklarının tamamen söndüğü, o gürültülü alkışların dindiği sessizlikte, o unuttuğumuz "gerçek benlik" nerede bekliyor bizi? Nörobilim bize öyle şefkatli, öyle sarmalayıcı bir şey söylüyor ki... Beynimizde otantik benliğimizin oturduğu taştan, soğuk bir taht yok. Biz, tek bir parçadan ibaret değiliz. Kendimiz hakkındaki o kırık dökük, hüzünlü algımız; eski bir çocukluk kokusunun, geleceğe dair kurduğumuz ama kimselere söyleemediğimiz o mahcup, yetim düşlerin, canımızı acıtan değerlerimizin ve en çok da bedenimizin derinliklerinden gelen o fiziksel sızıların sessiz bir birleşimidir. Dış dünyadan umudu kesip başımızı kendi omzumuza yasladığımızda, beynimizde Default Mode Network (Varsayılan Mod Şebekesi) adı verilen o sessiz şebeke uyanır. O, hayatın dağınık parçalarından, aldığımız yaralardan ve herkesten sakladığımız o gizli zaferlerimizden bize ait tutarlı bir “iç anlatı” dokur. Kendimize fısıldadığımız o en mahrem, o en hüzünlü hikâyeyi yazar. Ve bu hikaye, sadece zihnimizde uçuşan kelimeler değildir. Bedenimiz, bizim kendimizi terk ettiğimiz her anı, her yutkunuşu kaydeder. İnterosepsiyon adı verilen o derin içsel duyumsama; göğsümüzün tam ortasına çöken o ağır, dilsiz taşı, boğazımızdaki o keskin düğümü, ansızın hızlanan kalp atışımızı hisseder. Gerçek benlik, zihnin uydurduğu "ben iyiyim" yalanlarına asla inanmaz; o, bedenin o dürüst, o sızılı diliyle konuşur. Göğsümüzdeki o daralma, aslında ruhumuzun bedenimizin duvarlarına vurarak “Lütfen beni gör, buradayım ve nefes alamıyorum” diye haykırışıdır. Psikolojide “özerk motivasyon” dedikleri o teknik kavramın altında aslında sıcacık, çocuksu bir neşe yatar: Bir eylemi sadece ve sadece içimizdeki o saf, parıltılı sevinç için yapabilmek. Kimsenin aferin demeyeceğini, kimsenin madalya takmayacağını, kimsenin bizi takdir etmeyeceğini bildiğimiz hâlde, sırf o an yaşıyor olduğumuzu hissetmek için bir adım atmak. Bunu bulmak için, kendimize o en dürüst, belki de içimizi en çok acıtacak soruyu sormak zorundayız: Kimse görmeyecek olsa, yine de bu yoldan yürür müydüm? Kimse beni alkışlamayacak olsa? Kimse bana teşekkür etmeyecek olsa? Bunu yaptığımda ne "iyi bir insan", ne "fedakar bir eş", ne de "başarılı bir kahraman" unvanını kazanamayacak olsam... Yine de o sahneye çıkar mıydım? Eğer bu soruların karşısında derin bir sessizlik esiyorsa içimizde, bilin ki o sahne bizim değil; biz sadece başkalarının bilet aldığı bir tiyatroda, kendi ömrümüzü figüran olarak tüketiyoruz demektir. Ancak bu sorunun karşısında bugün hissettiğiniz o büyük, o can acıtıcı boşluk, bir kayboluş ya da yenilgi değil. Aksine, kendinize duyduğunuz o şefkatli, o çok geç kalmış merakın ilk uyanışıdır. Ağlayın o boşluğun karşısında, o "bilmiyorum"un ağırlığıyla sarsılın. Çünkü insan, kendine giden o ince patikayı, ancak kaybolduğunu dürüstçe kabul ettiğinde ve o sessizliği sevmeye başladığında keşfeder. Bugün size hayata dair süslü, geçici ve büyük vaatler vermeyeceğim. Sadece, o gece mutfak tezgahına yaslanıp kendi içimdeki o terk edilmiş çocuğun yasını tutarken ruhumu uyandıran o soruyu sizin de kalbinize bırakacağım: Kendiniz için ne istiyorsunuz? Lütfen hemen o tanıdık, o başkalarını memnun eden güvenli cevapların arkasına saklanmayın. Çoğumuz bu soruyu duyduğumuzda korkuyoruz. Korktuğumuz için de soruyu geçiştiriyor, kabullenmiyormuş gibi yapıp başkalarının gölgelerine sığınıyoruz. Çünkü gerçeği söylemek, o korunaklı limandan çıkıp fırtınanın ortasında durmak demek. Oysa şimdi, tam şu an, başınızdaki o ağır, herkesin sizi tanımak, etiketlemek ve onaylamak için baktığı "roller şapkasını" yavaşça çıkarıp masaya bırakma vakti. O şapkayı çıkarın ve o dürüst, o çıplak yalnızlığınızla yüzleşin. Başınız üşüsün, varsın rüzgâr saçlarınızı dağıtsın, korkmayın. O şapka başınızdayken verdiğiniz hiçbir cevap size ait değildi; onlar sadece şapkanın üzerindeki unvanların fısıltılarıydı. Şimdi o şapkayı çıkardığınızda, o çıplak ve muhteşem dürüstlükte tam olarak ne istediğinizi söyleyin bana. Korkmadan, kimseye hesap vermeden, kimsenin onayını dilenmeden... Söyleyin, siz ne istiyorsunuz? Cevap hemen gelmeyebilir, bırakın gelmesin. Ama o şapkasız sessizlikte cesaretle bekleyin. Çünkü gerçek benliğiniz, tam da o korkuyu aştığınız, o şapkayı yere fırlatıp kendi gerçeğinizi kabullendiğiniz sessizlikte, size yıllar sonra ilk kez sarılmak ve “Nihayet geldin” demek için sabırsızlıkla bekliyor. O şapkayı çıkarmaya cesaretiniz var mı?

Kimse Alkışlamayacaksa, Sahneye Çıkar mıydınız?

İlginizi Çekebilecek Diğer Yazılar

Sınav Kaygısı Değil Odaklanma Eksikliği: Çözüm Nöro-Koçluk

Sadece Şiddeti Değil, İhmal Ettiğimiz Çocukları da Konuşmak Zorundayız

Bloklarda Ara

Ücretsiz Zihin Analizi

Son Eklenen Rehberler

Sadece Şiddeti Değil, İhmal Ettiğimiz Çocukları da...

“İstese Yapar” mı? Bir Çocuğun Performansına Dair...

Beyninizi Bir Kas Gibi Eğitmenin 5 Bilimsel Yolu

Sınav Kaygısı Değil Odaklanma Eksikliği: Çözüm Nör...

Mizaç ve Numeroloji Analizi ile Çocuğunuzun Doğuşt...

Kategoriler

Kimse Alkışlamayacaksa, Sahneye Çıkar mıydınız?

İlginizi Çekebilecek Diğer Yazılar

Sınav Kaygısı Değil Odaklanma Eksikliği: Çözüm Nöro-Koçluk

Sadece Şiddeti Değil, İhmal Ettiğimiz Çocukları da Konuşmak Zorundayız

Bloklarda Ara

Ücretsiz Zihin Analizi

Son Eklenen Rehberler

Sadece Şiddeti Değil, İhmal Ettiğimiz Çocukları da...

“İstese Yapar” mı? Bir Çocuğun Performansına Dair...

Beyninizi Bir Kas Gibi Eğitmenin 5 Bilimsel Yolu

Sınav Kaygısı Değil Odaklanma Eksikliği: Çözüm Nör...

Mizaç ve Numeroloji Analizi ile Çocuğunuzun Doğuşt...

Kategoriler

Erişilebilirlik Araçları